نوار عصب و عضله

بی‌حسی، گزگز، مورمور شدن، ضعف دست یا پا، دردهای تیرکشنده و احساس برق‌گرفتگی در اندام‌ها همیشه فقط به مشکلات عضلانی مربوط نمی‌شوند. گاهی منشأ این علائم، اختلال در عملکرد عصب یا فشار و آسیب به مسیرهای عصبی است. در چنین شرایطی، نوار عصب و عضله یا تست‌های EMG و NCS می‌توانند اطلاعات مهمی درباره عملکرد اعصاب و عضلات در اختیار پزشک قرار دهند. نوار عصب و عضله یک بررسی تخصصی برای ارزیابی عملکرد سیستم عصبی محیطی و فعالیت الکتریکی عضلات است. این آزمایش ممکن است در بررسی مشکلاتی مانند گرفتگی عصب، سندرم تونل کارپال، نوروپاتی، رادیکولوپاتی، برخی آسیب‌های عصبی، ضعف عضلانی و دردهای تیرکشنده ناشی از درگیری عصبی مورد استفاده قرار گیرد. اگر پزشک انجام این بررسی را برای شما تجویز کرده است، انتخاب مرکز و پزشک مناسب و همچنین تفسیر نتیجه در کنار علائم و معاینه بالینی اهمیت زیادی دارد.

نوار عصب و عضله

نوار عصب و عضله چیست؟

نوار عصب و عضله اصطلاحی است که معمولاً برای مجموعه‌ای از بررسی‌های NCS (مطالعه هدایت عصبی) و EMG (الکترومیوگرافی) به کار می‌رود. هدف این بررسی‌ها، ارزیابی عملکرد اعصاب و عضلات و پیدا کردن شواهدی از اختلال در مسیر عصبی یا فعالیت عضلانی است.

در بسیاری از موارد، علائم بیمار به‌تنهایی نمی‌توانند مشخص کنند مشکل دقیقاً از کدام قسمت سیستم عصبی یا عضلانی ناشی می‌شود. برای مثال، بی‌حسی انگشتان دست ممکن است در شرایط مختلفی مانند فشار روی عصب، مشکلات گردن یا نوروپاتی دیده شود. نوار عصب و عضله می‌تواند در کنار معاینه و شرح حال، اطلاعات دقیق‌تری برای افتراق این شرایط و انتخاب روش‌های درمانی مانند الکتروتراپی فراهم کند.

برای وقت گرفتن از جراح فوق تخصص ارتوپد ویزیت خود را به صورت تماس یا رزرو آنلاین ثبت کنید و از خدمات تخصصی درمان و مشاوره بهره‌مند شوید

تفاوت نوار عصب و نوار عضله چیست؟

نوار عصب و نوار عضله هر دو از روش‌های تشخیصی مهم برای بررسی عملکرد اعصاب محیطی و عضلات هستند و معمولاً در یک جلسه انجام می‌شوند، اما هدف و نوع اطلاعاتی که به پزشک می‌دهند یکسان نیست. نوار عصب بیشتر سرعت و کیفیت انتقال پیام الکتریکی در عصب را بررسی می‌کند، در حالی که نوار عضله فعالیت الکتریکی خود عضله و نحوه پاسخ آن به تحریک عصبی را ارزیابی می‌کند. به همین دلیل، پزشک با توجه به علائم بیمار ممکن است یکی یا هر دو آزمایش را درخواست کند.

نوار عصب: بررسی عملکرد و انتقال پیام عصبی | نوار عضله: بررسی فعالیت الکتریکی عضلات
نوار عصب: تمرکز بر اعصاب محیطی | نوار عضله: تمرکز بر بافت عضلانی
نوار عصب: اندازه‌گیری سرعت هدایت عصبی | نوار عضله: بررسی الگوی فعالیت عضله
نوار عصب: تحریک الکتریکی از روی پوست | نوار عضله: ثبت فعالیت با سوزن ظریف
نوار عصب: تشخیص آسیب و گیرکردگی عصب | نوار عضله: بررسی اختلالات
نوار عصب: معمولاً بدون ورود سوزن | نوار عضله: نیازمند ورود سوزن به عضله

EMG چیست؟

EMG یا الکترومیوگرافی فعالیت الکتریکی عضلات را بررسی می‌کند. این بخش از آزمایش می‌تواند به پزشک کمک کند تا عملکرد عضله و ارتباط آن با عصب مربوطه را ارزیابی کند. در جریان EMG، فعالیت الکتریکی عضله در شرایط مشخص بررسی و ثبت می‌شود و پزشک یافته‌های به‌دست‌آمده را با علائم و معاینه بیمار تطبیق می‌دهد.

نوار عصب و عضله

NCS چیست؟

NCS یا مطالعه هدایت عصبی، سرعت و نحوه انتقال پیام الکتریکی در برخی اعصاب محیطی را بررسی می‌کند. در این بخش، تحریک‌های الکتریکی کنترل‌شده اعمال می‌شوند و پاسخ عصب ثبت می‌شود. اطلاعات به‌دست‌آمده می‌تواند در بررسی اختلالات عملکرد عصب، محل احتمالی درگیری و الگوی آسیب عصبی مفید باشد و در صورت نیاز، به پزشک در انتخاب روش‌های درمانی مانند فیزیوتراپی کمک کند.

نوار عصب و عضله چه کاربردی دارد؟

این تست در شرایط مختلفی که احتمال وجود اختلال در عصب یا عضله مطرح باشد، می‌تواند ارزش تشخیصی داشته باشد. البته انجام آن باید بر اساس علائم، معاینه و نظر پزشک تعیین شود.

بررسی آسیب یا اختلال عملکرد عصب

در صورتی که عصب در اثر فشار، آسیب، بیماری یا عوامل دیگر دچار اختلال شده باشد، بررسی هدایت عصبی می‌تواند اطلاعاتی درباره عملکرد آن ارائه دهد.

ویدیوهای آموزشی و تجربه بیماران

عمل زانوی پرانتزی بعد از یک ماه

توتال نی زانوی چپ

درمان انحراف های اطراف زانو

انحراف های اطراف زانو

بیماری آرتروز زانو

آرتروز زانو

بررسی نوروپاتی‌های محیطی

نوروپاتی محیطی به اختلال در اعصاب محیطی گفته می‌شود و ممکن است با علائمی مانند گزگز، بی‌حسی، سوزش، درد یا ضعف همراه باشد. نوار عصب و عضله در برخی انواع نوروپاتی می‌تواند به ارزیابی الگوی درگیری عصبی کمک کند.

بررسی گرفتگی یا تحت فشار قرار گرفتن عصب

وقتی عصب در مسیر خود تحت فشار قرار می‌گیرد، ممکن است علائمی مانند بی‌حسی، گزگز، درد یا ضعف ایجاد شود. EMG/NCS در برخی موارد به مشخص شدن محل و شدت احتمالی درگیری کمک می‌کند.

بررسی سندرم تونل کارپال

بی‌حسی، گزگز یا درد در دست و انگشتان، به‌خصوص زمانی که بیشتر در محدوده عصب مدیان احساس شود، ممکن است نیازمند بررسی از نظر سندرم تونل کارپال باشد.

نوار عصب و عضله یکی از بررسی‌هایی است که می‌تواند در ارزیابی این وضعیت مورد استفاده قرار گیرد.

بررسی مشکلات عصبی ناشی از دیسک

در برخی بیماران مبتلا به مشکلات ستون فقرات، فشار یا تحریک ریشه‌های عصبی می‌تواند باعث درد تیرکشنده، بی‌حسی یا ضعف در اندام‌ها شود.

نوار عصب و عضله در شرایط مناسب می‌تواند به بررسی درگیری عصبی کمک کند؛ با این حال، این تست جایگزین تصویربرداری یا معاینه تخصصی نیست.

بررسی سیاتیک و دردهای تیرکشنده

دردی که از کمر به سمت باسن و پا انتشار پیدا می‌کند ممکن است با درگیری مسیرهای عصبی همراه باشد. بسته به شرایط بیمار، پزشک ممکن است برای بررسی عملکرد عصب از EMG/NCS کمک بگیرد.

بررسی ضعف یا تحلیل عضلات

در صورتی که بیمار با کاهش قدرت عضلانی یا ضعف غیرطبیعی مواجه باشد، بررسی فعالیت الکتریکی عضلات می‌تواند اطلاعات تکمیلی در اختیار پزشک قرار دهد.

بررسی برخی بیماری‌های عصبی و عضلانی

در شرایط خاص، پزشک ممکن است برای افتراق برخی اختلالات عصبی و عضلانی از نوار عصب و عضله استفاده کند. نتیجه این تست باید در کنار سایر یافته‌های پزشکی تفسیر شود.

چه زمانی به نوار عصب و عضله نیاز داریم؟

هر بی‌حسی یا درد اندام الزاماً به معنی نیاز به نوار عصب و عضله نیست. پزشک پس از بررسی شرح حال و معاینه مشخص می‌کند آیا انجام این تست برای بیمار ضرورت دارد یا خیر.

علائمی که ممکن است پزشک را به سمت انجام EMG/NCS هدایت کنند عبارت‌اند از:

  • بی‌حسی دست یا پا
  • گزگز و مورمور شدن اندام‌ها
  • احساس برق‌گرفتگی یا تیر کشیدن
  • ضعف عضلانی
  • کاهش قدرت دست یا پا
  • دردهای تیرکشنده
  • درد همراه با علائم عصبی
  • افتادن مکرر اشیا از دست
  • تغییرات حسی
  • اختلال حرکتی
  • شک به آسیب عصبی
  • شک به نوروپاتی
  • علائم مرتبط با فشار روی عصب
  • برخی علائم ناشی از مشکلات گردن یا کمر
  • تداوم یا تشدید علائم عصبی بدون علت مشخص

وجود این علائم به‌تنهایی تشخیص یک بیماری خاص نیست. تصمیم برای انجام تست باید بر اساس ارزیابی پزشکی گرفته شود.

نوار عصب و عضله چه بیماری‌هایی را بررسی می‌کند؟

بسته به علائم بیمار و تشخیص احتمالی پزشک، EMG/NCS می‌تواند در بررسی شرایط مختلفی مورد استفاده قرار گیرد، از جمله:

بیماری یا وضعیت نقش احتمالی نوار عصب و عضله
سندرم تونل کارپال بررسی عملکرد عصب و شدت احتمالی درگیری
نوروپاتی محیطی بررسی الگوی اختلال در اعصاب
رادیکولوپاتی کمک به بررسی درگیری ریشه عصبی
سیاتیک ارزیابی برخی شواهد درگیری عصبی
گیر افتادن عصب کمک به مشخص شدن اختلال عملکرد عصب
آسیب عصبی بررسی عملکرد عصب پس از آسیب
برخی اختلالات عضلانی بررسی فعالیت الکتریکی عضله
آسیب عصبی مرتبط با دیابت بررسی الگوی درگیری اعصاب محیطی
آسیب‌های عصبی ناشی از ضربه کمک به ارزیابی عملکرد عصب

این جدول به معنی آن نیست که نوار عصب و عضله به‌تنهایی می‌تواند تمام این بیماری‌ها را تشخیص دهد. نتیجه باید با معاینه، شرح حال و سایر بررسی‌های مورد نیاز تفسیر شود.

نوار عصب و عضله چگونه انجام می‌شود؟

فرآیند انجام تست معمولاً با بررسی شرایط بیمار آغاز می‌شود و بسته به نوع علائم و ناحیه مورد نظر می‌تواند متفاوت باشد.

۱. بررسی شرح حال و علائم

پزشک درباره محل درد یا بی‌حسی، مدت شروع علائم، شدت آن، ضعف احتمالی و سابقه بیماری یا آسیب سؤال می‌کند.

۲. آماده‌سازی بیمار

ناحیه مورد بررسی آماده می‌شود و شرایط لازم برای انجام تست در نظر گرفته می‌شود.

۳. انجام تست هدایت عصبی NCS

در این مرحله، تحریک‌های الکتریکی کنترل‌شده برای بررسی عملکرد برخی اعصاب اعمال می‌شود و پاسخ عصب ثبت خواهد شد.

۴. بررسی فعالیت الکتریکی عضلات با EMG

در صورت نیاز، فعالیت الکتریکی عضلات بررسی می‌شود تا اطلاعات بیشتری درباره عملکرد عضله و ارتباط آن با مسیر عصبی به دست آید.

۵. ثبت و تحلیل نتایج

پاسخ‌های به‌دست‌آمده ثبت می‌شوند و پزشک آنها را از نظر الگوی عملکرد عصبی و عضلانی ارزیابی می‌کند.

۶. تفسیر نتیجه در کنار معاینه

مهم‌ترین نکته این است که گزارش نوار عصب و عضله نباید جدا از وضعیت بالینی بیمار تفسیر شود. پزشک یافته‌های تست را در کنار علائم، معاینه و در صورت نیاز تصویربرداری یا سایر آزمایش‌ها بررسی می‌کند.

آیا نوار عصب و عضله درد دارد؟

یکی از سؤالات رایج بیماران این است که آیا نوار عصب و عضله دردناک است؟

  • در بخش NCS، بیمار ممکن است هنگام تحریک الکتریکی احساس ضربه، گزگز یا انقباض کوتاه‌مدت داشته باشد. شدت این احساس در افراد مختلف متفاوت است.
  • در بخش EMG نیز بسته به نوع بررسی، ممکن است ورود الکترود به عضله باعث ناراحتی یا درد خفیف و کوتاه‌مدت شود.

بنابراین بهتر است به جای وعده «بدون درد»، گفته شود که ممکن است تست برای مدت کوتاهی ناراحت‌کننده باشد، اما معمولاً قابل تحمل است.

نوار عصب و عضله چقدر طول می‌کشد؟

مدت زمان انجام تست برای همه بیماران یکسان نیست. زمان مورد نیاز می‌تواند به عوامل زیر وابسته باشد:

  • تعداد اندام‌های مورد بررسی
  • تعداد اعصاب و عضلات مورد ارزیابی
  • نوع علائم
  • ناحیه درگیر
  • نوع بررسی مورد نیاز
  • پیچیدگی شرایط بیمار

در بسیاری از موارد، انجام بررسی ممکن است حدود ۳۰ تا ۶۰ دقیقه زمان ببرد، اما این عدد قطعی نیست و مدت دقیق پس از مشخص شدن نوع تست تعیین می‌شود.

آیا برای نوار عصب و عضله ناشتا بودن لازم است؟

در حالت معمول، نوار عصب و عضله به‌طور معمول نیاز به ناشتا بودن ندارد. با این حال، اگر پزشک یا مرکز انجام تست دستور خاصی برای شما تعیین کرده است، همان دستور را در اولویت قرار دهید. اگر هم‌ زمان قرار است بررسی یا اقدام پزشکی دیگری انجام شود، شرایط آمادگی ممکن است متفاوت باشد.

نتیجه نوار عصب و عضله چه چیزی را نشان می‌دهد؟

نتیجه EMG/NCS می‌تواند اطلاعات مختلفی درباره عملکرد عصب و عضله ارائه کند. از جمله:

  • سرعت هدایت پیام عصبی
  • پاسخ اعصاب به تحریک
  • عملکرد برخی اعصاب محیطی
  • فعالیت الکتریکی عضلات
  • وجود شواهدی از اختلال عصبی
  • محل احتمالی درگیری در شرایط قابل تشخیص
  • الگوی اختلال
  • اطلاعاتی درباره شدت احتمالی برخی آسیب‌های عصبی

با این حال، یک عدد یا عبارت در گزارش به‌تنهایی نباید مبنای تشخیص قرار گیرد.

تفسیر نوار عصب و عضله چگونه انجام می‌شود؟

ممکن است بیمار بعد از دریافت گزارش با عباراتی مانند «کاهش سرعت هدایت عصبی» یا اصطلاحات تخصصی دیگر مواجه شود. تفسیر این موارد بدون در نظر گرفتن شرایط بیمار می‌تواند گمراه‌کننده باشد. پزشک برای تفسیر نتیجه به عوامل مختلفی توجه می‌کند، از جمله:

  • سن بیمار
  • علائم و محل آنها
  • مدت زمان بروز علائم
  • معاینه بالینی
  • بیماری‌های زمینه‌ای
  • سابقه آسیب یا جراحی
  • یافته‌های EMG
  • یافته‌های NCS
  • در صورت نیاز، نتایج MRI یا سایر بررسی‌ها

تفاوت نوار عصب و عضله با MRI چیست؟

نوار عصب و عضله و MRI دو روش متفاوت هستند و لزوماً جایگزین یکدیگر نمی‌شوند. MRI بیشتر برای بررسی ساختارهای آناتومیک بدن مورد استفاده قرار می‌گیرد و می‌تواند تصاویری از ستون فقرات، دیسک‌ها، مفاصل و بافت‌های مختلف ارائه کند. در مقابل، EMG/NCS بیشتر عملکرد عصب و عضله را ارزیابی می‌کند.

برای مثال، در بیماری که درد کمر همراه با علائم تیرکشنده در پا دارد، پزشک ممکن است بر اساس شرایط بیمار به تصویربرداری برای بررسی ساختارهای ستون فقرات و در مواردی به نوار عصب و عضله برای ارزیابی عملکرد عصبی نیاز داشته باشد.

چه کسانی ممکن است به انجام نوار عصب و عضله نیاز داشته باشند؟

افرادی که با علائم پایدار یا قابل توجه عصبی مواجه هستند، ممکن است بر اساس تشخیص پزشک کاندید انجام این تست باشند؛ برای مثال:

  • فردی با بی‌حسی مداوم دست
  • فردی با گزگز و مورمور شدن انگشتان
  • بیمار دارای ضعف عضلانی
  • فردی با درد تیرکشنده از کمر به پا
  • بیمار مشکوک به سندرم تونل کارپال
  • فرد دارای علائم نوروپاتی
  • فردی که پس از آسیب دچار علائم عصبی شده است
  • بیمار دارای برخی علائم مرتبط با ریشه‌های عصبی گردن یا کمر

سولاتی که شاید برایتان پیش بیاید!

این آزمایش برای بررسی مشکلاتی مانند آسیب یا گیرکردگی اعصاب، نوروپاتی، گزگز و بی‌حسی اندام‌ها، ضعف عضلانی و برخی بیماری‌های عصبی و عضلانی انجام می‌شود.

ممکن است هنگام تحریک عصبی یا ورود سوزن ظریف به عضله، کمی ناراحتی یا درد کوتاه‌مدت احساس شود، اما معمولاً قابل تحمل است و مدت زیادی ادامه ندارد.

مدت انجام آزمایش به تعداد اندام‌ها و نوع بررسی مورد نیاز بستگی دارد، اما معمولاً در یک جلسه و طی حدود ۳۰ تا ۶۰ دقیقه انجام می‌شود.

معمولاً آمادگی پیچیده‌ای لازم نیست. بهتر است پوست محل آزمایش تمیز باشد و از استفاده از کرم یا روغن روی آن خودداری شود. همچنین مصرف برخی داروها یا داشتن دستگاه‌های پزشکی خاص را به پزشک اطلاع دهید.

در بسیاری از موارد پزشک می‌تواند یافته‌های اصلی آزمایش را پس از پایان بررسی ارزیابی کند، اما تفسیر نهایی باید با توجه به علائم، معاینه و سوابق پزشکی بیمار انجام شود.