عمل تعویض مفصل زانو یکی از رایج‌ترین اعمال جراحی ارتوپدی در دنیا است. در این عمل، قسمت‌های آسیب دیده مفصل زانو (مانند سطوح غضروفی) برداشته می‌شوند و با استفاده از پروتز زانو جایگزین می‌شوند. هدف از این عمل جراحی، کاهش درد و بهبود عملکرد و حرکت مفصل زانو است.

عمل تعویض مفصل زانو معمولا برای بیمارانی که به علت آرتروز، ترمیم ناکامل شکستگی یا برخی بیماری‌های دیگر ناتوانی شدید در زانو دارند، انجام می‌شود. در صورتی که درمان‌های محافظتی و مدیریت غیرجراحی نتوانسته باشند درد و محدودیت‌های مربوط به زانو را کنترل کنند، پزشک ممکن است عمل تعویض مفصل زانو را توصیه کند.

عمل تعویض مفصل زانو ممکن است نیازمند زمان بستری و فرآیند توانبخشی پس از جراحی باشد. برای تعیین مناسب بودن این عمل برای شما، نیاز به مشورت با پزشک تخصصی ارتوپدی دارید. او می‌تواند وضعیت شما را ارزیابی کند و روش درمانی مناسب را براساس وضعیت شما توصیه کند.

در بیشتر پروتزهای زانو، ساختار آن به سه جزء تقسیم می‌شود. دو جزء از جنس فلزی (معمولاً آلیاژهای تیتانیوم یا کروم کبالت) ساخته می‌شوند و یک جزء از جنس پلاستیک فشرده به نام پلی اتیلن است. این سه جزء با هم تشکیل ساختار پروتز زانو را می‌دهند.

جزء‌های فلزی پروتز زانو به عنوان قسمت‌های حامل و استوانه‌های مفصلی عمل می‌کنند. آنها به استخوان‌های زانو متصل می‌شوند و حرکت مفصل زانو را فراهم می‌کنند. جزء پلاستیکی (پلی اتیلن) بین قسمت‌های فلزی قرار می‌گیرد و به عنوان لغزنده مفصلی عمل می‌کند. این لغزنده پلاستیکی از جنس مقاوم و لیزرساز بوده و در حرکت‌های زانو کمک می‌کند و اصطکاک و سایش بین قسمت‌های فلزی را کاهش می‌دهد.

استفاده از جزء‌های متفاوتی در ساختار پروتز زانو امکان تطبیق بهتر با نیازهای بیمار و بهبود عملکرد مفصل زانو را فراهم می‌کند. همچنین، این مواد با دوام و مقاوم بوده و به عملکرد طولانی مدت و قابل اعتماد پروتز زانو کمک می‌کنند. برای تعیین مناسب‌ترین نوع پروتز زانو و جنس مورد استفاده، نیاز به مشاوره و تعیین توصیه‌های پزشک تخصصی ارتوپدی و تیم درمانی مربوطه است.

شایعترین مواردی که منجر به تخریب سطح مفصلی زانو می شوند عبارتند از:

۱:استوآرتریت زانو یا آرتروز

۲: بیماری های روماتیسمی مثل آرتریت روماتویید

۳:  شکستگی های داخل مفصلی زانو

۴: انحراف شدید زانو ( زانوی پرانتزی یا ضربدری(

۵:پارگی رباط صلیبی و منیسک درمان نشده

۶:عفونت مفصل زانو

درمان غیر جراحی  آرتروز زانو 

همیشه اولین اقدام جهت بهبود درد و محدودیت حرکتی  در زمینه آرتروز زانو درمان غیر جراحی است که شامل موارد زیر است:

۱: فیزیوتراپی

۲:استفاده از داروهای ضد التهاب

۳: استفاده از عصا

۴: تقویت عضلات اطراف زانو و ران

۵:تزریقات داخل مفصلی

۶:کاهش وزن

۷: استفاده از prp

چه زمانی نیاز به عمل جراحی تعویض مفصل زانو وجود دارد؟

سن به تنهایی فاکتور تعیین کننده در جراحی تعویض مفصل زانو محسوب نمیشود و این جراحی را می توان در تمامی سنین پس از بلوغ اسکلتی انجام داد.

در موارد زیر اغلب نیاز به جراحی تعویض مفصل وجود دارد:

۱: دردو محدودیت حرکتی زانو که در انجام فعالیت های روزمره اختلال ایجاد کرده است: مثل راه رفتن  .نشستن و ..

۲: درد زانو شدید که حین استراحت و حین خوابیدن هم وجود دارد

۳: درد همراه با انحراف شدید زانو(کج شدن  زانو(

در این موارد اگر با درمان غیر جراحی  به مدت ۶ ماه نتیجه مطلوب حاصل نشد نیاز به تعویض مفصل زانو وجود دارد.

عمر تعویض مفصل زانو چقدر  است؟

با رعایت نکات تکنیکی حین جراحی و انتخاب پروتز مناسب ، عمر پروتز زانو حدودا  ۱۵ سال است. در افراد لاغر  و افرادیکه عضلات قوی دارند پروتز زانو می تواند تا ۲۵ سال نیز کارکرد مناسب داشته باشد.