زانو یکی از بزرگترین و پیچیده‌ترین مفاصل بدن است و برای حرکت کردن بسیار حیاتی است. زانو از ترکیب سه استخوان اصلی تشکیل شده است، شامل استخوان ران (فمور)، استخوان ساق پا (تیبیا) و استخوان ساق پا (فیبولا). این مفصل با رباط‌ها، ماهیچه‌ها، منیسکوس‌ها و سایر سازوکارهای تشکیل دهنده آن به استحکام و ثبات رسیده است.

زانو در فعالیت‌های روزمره مانند راه رفتن، دویدن، پرش و خم شدن مورد استفاده قرار می‌گیرد. همچنین در ورزش‌هایی مانند فوتبال، بسکتبال، والیبال، دویدن، پیاده‌روی، اسکی و بسیاری فعالیت‌های دیگر نقش اساسی دارد.

اهمیت زانو به دلیل نیاز به ثبات، حرکت و تحمل بار است. بنابراین، حفظ سلامت و عملکرد بهینه زانو بسیار مهم است. در صورت بروز مشکلات یا آسیب در زانو، ممکن است روزمرگی و فعالیت‌های روزانه کاملاً تحت تأثیر قرار بگیرند و نیاز به مراقبت و درمان داشته باشند.

رباط های زانوی شما استخوان ران را به استخوان تحتانی پای شما متصل میکنند. پیچ خوردگی یا پارگی رباط های زانو از آسیب دیدگی های متداول ورزشی هستند.

در گذشته، آسیب رسیدن به بیش از یک رباط زانو سبب پایان فعالیت های ورزشی آینده میشد.

امروزه، ورزشکاران بسیاری پس از آسیب دیدگی های چندگانه رباط ها قادر به بازگشت به ورزش های سطح بالا هستند.

کالبد شناسی

تشکیل دهنده‌های اصلی زانو شامل سه استخوان است: استخوان ران (فمور)، درشت نی (تیبیا) و کشکک (پتلا). این سه استخوان با هم متصل شده و مفصل زانو را تشکیل می‌دهند.

استخوان ران یا فمور بزرگترین استخوان زانو است و در قسمت بالایی پا و در قسمت بالایی مفصل زانو قرار دارد. استخوان تیبیا یا درشت نی در قسمت پایینی مفصل زانو قرار دارد و به شکلی مستقیم زیر استخوان ران قرار می‌گیرد. کشکک یا پتلا یک استخوان کوچک است که در جلوی مفصل زانو قرار دارد و به عنوان یک محافظ برای مفصل و ساختارهای داخلی زانو عمل می‌کند.

هماهنگی و تعامل بین این سه استخوان با رباط‌ها، عضلات و سایر عناصر زانو باعث حرکت صحیح و استحکام مفصل زانو می‌شود. همچنین، وجود کشکک در جلوی مفصل زانو بهبودی در عملکرد مفصل را تسهیل می‌کند و محافظت از استخوان‌ها و ساختارهای داخلی را فراهم می‌کند.

استخوان ها از از طریق رباط ها به سایر استخوان ها متصل میشوند. چهار رباط اصلی در زانوی شما وجود دارد. آنها همانند طنابهایی محکم برای درکنار هم نگه داشتن استخوان ها و ثابت نگه داشتن زانوی شما عمل مینمایند.

 رباط های طرفی

این رباط ها در دو طرف زانوی شما وجود دارند. رباط طرفی داخلی در درون و رباط طرفی خارجی در بیرون قرار دارند. آنها حرکات زانوی شما به طرفین را کنترل کرده و آنها را در مقابل حرکات غیر عادی محکم میکنند.

رباط های متقاطع (صلیبی)

این رباط ها در درون مفصل زانوی شما وجود دارند. آنها به وسیله رباط متقاطع جلویی در جلو و رباط متقاطع پشتی در پشت از روی هم به شکلی رد میشوند که فرمی شبیه حرف “X” ایجاد مینمایند. رباط های متقاطع حرکت به جلو یا عقب زانوی شما را کنترل میکنند.

توصیف

به این دلیل که مفصل زانو برای ثبات فقط به همین رباط ها و عضلات اطرافش تکیه دارد، به راحتی آسیب میبیند. هر گونه تماس مستقیم با زانو یا انقباض شدید عضلات –مانند تغییر مسیر سریع در حین دویدن- میتواند باعث آسیب دیدگی رباط زانو شود.

آسیب دیدگی های رباط “پیچ خوردگی” تلقی میشوند و بر اساس شدت آسیب دیدگی طبقه بندی میشوند.

پیچ خودردگی درجه ۱: در پیچ خوردگی درجه ۱، رباط آسیب ملایمی میبیند. کمی دچار کشیدگی میشود ولی هنوز قادر است تا زانو را ثابت نگاه دارد.

پیچ خوردگی درجه ۲: یک پیچ خودرگی درجه ۲ رباط را تا جایی میکشد که رباط شل میشود. معمولا به این اتفاق پارگی جزئی رباط میگویند.

پیچ خوردگی درجه ۳: این نوع از پیچ خوردگی عموما به عنوان پارگی کامل رباط شناخته میشود. رباط به دو تکه تقسیم شده و مفصل زانو بی ثبات میشود.

ممکن است دو با بیش از دو رباط در یک زمان آسیب ببینند. این آسیب دیدگی های چندگانه میتوانند مشکلاتی جدی در بر داشته باشند. ممکن است جلوی رسیدن خون به پا را بگیرند. همچنین ممکن است اعصاب تامین کننده عضلات عضو را تحت تاثیر قرار دهند. در موارد حاد آسیب دیدگی های چند گانه به رباط ها ممکن است منتهی به قطع عضو شوند.

پارگی های رباط متقاطع جلویی (چپ) میتواند همراه با آسیب دیدگی رباط طرفی داخلی (راست) رخ دهد.

رباط طرفی داخلی (MCL) معمولا بیشتر از رباط طرفی خارجی (LCL) آسیب میبیند. به دلیل کالبد شکافی پیچیده تر بیرون زانو، اگر به رباط طرفی خارجی خود آسیب بزنید، معمولا به سایر ساختار های درون مفصل نیز آسیب میزنید.

درمان

شخصی که مشکوک به آسیب دیگی چندگانه رباط ها است، به معاینه کاملی توسط یک پزشک با تجربه نیاز دارد. وابسته به نوع آسیب دیدگی، جراح میتواند متخصصین دیگری همچون یک جراح عروق یا یک ریزجراح را فرا بخواند.

بر خلاف درمان پارگی یک رباط، جراحی برای پارگی های ترکیبی رباط ها غالبا زود پس از آسیب دیدگی انجام میشود. این کار علی رغم این موضوع انجام میشود که جراحی سریع –قبل از رفع التهاب- میتواند باعث افزایش خطر ایجاد آرتروفیبروز (زخمی که در مفصل شکل میگیرد) شود. ممکن است بیش از یک عمل جراحی برای درمان آسیب دیدگی های چندگانه رباط ها نیاز باشد.

پیامد

نتایج آسیب دیدگی های چندگانه رباط ها به اندازه آسیب دیدگی یک رباط با ثبات نیستند.

در گذشته، یک آسیب دیدگی چندگانه رباط ها از بازگشت افراد به فعالیت های ورزشی جلوگیری میکرد.

امروزه، بازگشت به ورزش های سطح بالا ممکن است، هرچند اطمینانی از این موضوع وجود ندارد.