آرتروز یا استئوارتریت، به عنوان یک بیماری مزمن و شایع در سنین میانسالی و سالمندی، در جامعههای امروزی به یکی از مسائل پزشکی اساسی تبدیل شده است. این بیماری، با نام علمی Degenerative Joint Disease یا به اختصار DJD نیز شناخته میشود و میتواند در تمام مفاصل بدن شما رخ دهد. در این بیماری، مفصل زانو به عنوان یکی از مفاصل پرطرفدار برای تحلیل و سایش غضروف، به طور خاص تحت تأثیر قرار میگیرد.
آرتروز زانو، یک بیماری تخریبی است که به طور تدریجی غضروف مفصل زانو را تحلیل میکند و باعث درد، سفتی و کاهش قابلیت حرکت در این مفصل میشود. علل این بیماری متنوع است و شامل عوامل ژنتیکی و محیطی، پیری، چاقی، آسیبهای مکانیکی و فعالیتهای ورزشی است.
به طور کلی، درک علل و مکانیسم بروز آرتروز زانو از اهمیت بالایی برخوردار است. با توجه به اینکه این بیماری به طور روزافزون در جوامع ما از رونق برخوردار است، مطالعات بیشتری بر روی روشهای تشخیص، پیشگیری و درمان آرتروز زانو صورت گرفته است.
غضروف مفصلی است که در زانو نقش روان کننده حرکات مفصلی و نیز جلوگیری از انتقال ضربات را بر عهده دارد که در این بیماری با تخریب غضروف نقش آن مختل شده و شاهد کاهش دامنه حرکتی زانو همراه با درد هستیم. در عکس رادیولوژی که پزشک از این بیماران میگیرد در ٩٩/٥ درصد مواقع کاهش فاصله مفصل و در ٩٨ درصد مواقع تودههای کوچک استخوانی به نام استئوفیت را در مفصل زانو مشاهده میکند که این موارد باعث درد بیمار هستند، البته کیستهای نیز نیز در ٣٠ ٪ موارد در داخل غضروف مشاهده میشود.
جهت درمان این بیماران بسیار مهم است که در مراحل ابتدایی تشخیص داده شده و درمان کامل و صحیح انجام گیرد تا نیاز به تعویض مفصل زانو کاهش یافته و به تعویق افتد.
در جهت درمان این بیماران بر اساس درجه ابتلا و سطح درگیری، درمانهای متعددی را در نظر میگیرم که با توجه به بسیار کند بودن ترمیم غضروف، رمز موفقیت در درمان داشتن برنامه برای جلوگیری از آسیب بیشتر و از طرف دیگر رفع آسیب ایجاد شده در برنامه قرار گیرد که در این بیماران شامل تغییر روش زندگی در خصوص آسیب زدن به زانو کاهش استفاده از پله، کاهش تمرینات ورزشی مانند پیاده روی در سربالایی و خصوصا در سر پایینی، کاهش وزن، استفاده از صندلی یا مبل هنگام نشستن، آب درمانی، فیزیوتراپی با دستگاههای لیزر پرقدرت و مگنت تراپی، تزریق هیالورونیک اسیدهای طولانی اثر، آموزش تمرینات ورزشی در منزل، توصیه به مکملهای غذایی غضروف ساز و … از مواردی است که برای این بیماران توصیه میکنیم.
البته در صورت پیشرفت آن نیاز به جراحی و تعویض کامل مفصل زانو میباشد که خوشبختانه با پیشرفت روشهای جراحی و پروتزهای جدید جای نگرانی جهت بازگشت به زندگی طبیعی و ورزشی برای این بیماران نیست.
در کشورهای پیشرفته میزان شیوع آرتروز زانو ١٣ ٪ و در ایران ٢٠ ٪ گزارش شده که با توجه به بالاتر بودن جمعیت جوان ایران میزان شیوع این بیماری در افراد مسن ایران بسیار بیشتر است که ریشه در فرهنگ و تغذیه و سبک زندگی ایرانی دارد. مانند دو زانو و چهار زانو نشستن، استفاده بیشتر پله به جای آسانسور، عدم داشتن برنامه ورزشی طولانی مدت و پایدار، خصوصا ورزشهای آبی، استفاده از دستشویی ایرانی و استفاده کمتر از مواد غضروف ساز مانند آووکادو، سویا و بعضی ماهیها نام برد.
